Sperm vitalitesi (canlılık ) değerlendirilmesi:
Özellikle çok fazla hareket düşüklüğü spermlerde, hareketsiz spermlerin canlı olup olmadıklarını belirlemek için kullanılır.
Genel olarak rutinde 2 testle belirlenmektedir.
1- Eozin-Y kullanılarak vitalite tayini:
Bu yöntem hücre zarının seçici geçirgen özelliği esasına dayanan bir testtir.
Eosin-Y solüsyonundan ve yıkanmış veya taze sperm süspansiyonundan temiz bir lam üzerinde 1/1 oranında karıştırılır, lamel kapatılır. 20x büyütmede inceleme 200 adet sperm canlılığı değerlendirilir.
Pembe ve kırmızı renk alan hücreler canlılığını yitirmiş, bu rengi almayanlar canlı olarak tanımlanır. Bu yöntem sadece tanı amaçlı olup, canlı oldukları saptanan hücrelerin daha sonra ICSI işleminde kullanılma olasılığı yoktur.
2- Hipo-ozmotik şişme testi (HOST)
Hücre membranının ozmotik strese dayanıklılığı esasına dayanan bir testtir. Yıkanmış sperm süspansiyonundan 10µl, hipoosmotik solüsyondan 100 µl 5 ml lik tüp içerisinde karıştırılıp, 37°C’de 30 ile 60 dakika arasında inkübe edilir. İnkübasyon sonrası 5µl alınarak temiz bir lam üzerine konur, lamel kapatılıp 20x büyütmede incelenir.
WHO kriterlerine göre belirtilen şekilde şişme gösteren spermatozoa canlı, şişme hali göstermeyen spermatozoa canlılığını yitirmiş kabul edilir. En az 100 sperm sayılarak canlılık oranı yüzde cinsinden ifade edilir.
Tanı amaçlı kullanımının yanında, hazırlık sonrası spermler, daha önceden ile hazırlanıp en az 10 dakika inkübe edilmiş ICSI kabına konulur.
Kuyruk morfolojisi değişip kıvrılma gösteren spermler ayrı bir droplet içinde toplanır ve daha sonra ICSI işlemi sırasında kullanılır.